Ung thư âm hộ

12:12 | 31/12/2018
Ung thư âm hộ là một loại ung thư xảy ra bề mặt ngoài của cơ quan sinh dục nữ. Âm hộ là vùng da bao quanh niệu đạo và âm đạo, bao gồm cả âm vật và môi nhỏ. Các hình thái ung thư âm hộ thường được ghi nhận như: khối u hoặc loét âm hộ gây đau hoặc/và ngứa. Tần suất mắc bệnh thấp hơn các loại ung thư phụ khoa khác.

1. Định nghĩa

 Ung thư âm hộ là một loại ung thư xảy ra bề mặt ngoài của cơ quan sinh dục nữ. Âm hộ là vùng da bao quanh niệu đạo và âm đạo, bao gồm cả âm vật và môi nhỏ. Các hình thái ung thư âm hộ thường được ghi nhận như: khối u hoặc loét âm hộ gây đau hoặc/và ngứa. Tần suất mắc bệnh thấp hơn các loại ung thư phụ khoa khác.

Bác sĩ phân ung thư âm hộ ra làm 2 loại cơ bản để tiện theo dõi và điều trị:
a. Ung thư tế bào vảy âm hộ. Ung thư này bắt nguồn từ những tế bào mỏng, dẹt bao phủ bề mặt âm hộ. Hầu hết bệnh ung thư âm hộ là ung thư tế bào vảy.
b. U sắc tố âm hộ. Ung thư này bắt nguồn từ các tế bào sắc tố ở vùng da của âm hộ.
Hình 1. Ung thư tế bào vảy âm hộ 


 
Hình 2.U sắc tố âm hộ 


2. Triệu chứng lâm sàng

Bệnh nhân thường tới gặp bác sĩ với các dấu hiệu và triệu chứng như sau:
a. Ngứa không đáp ứng điều trị thông thường.
b. Đau.
c. Chảy máu bất thường vùng âm hộ.
d. Da vùng âm hộ thay đổi màu sắc hoặc dày lên.
e. Sang thương bướu hay dạng mụn cóc hay dạng loét.
Hình 3. Da thay đổi màu sắc, dày lên 


 
Hình 4. Sang thương dạng mụn cóc 



3. Nguyên nhân

Chưa xác định được nguyên nhân chính xác của ung thư âm hộ, tuy nhiên một số yếu tố xuất hiện có thể làm tăng nguy cơ của bệnh, bao gồm:
a. Lớn tuổi: Tuổi càng cao càng gia tăng nguy cơ ung thư âm hộ. Mặc dù bệnh có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi, nhưng độ tuổi trung bình lúc chẩn đoán là 65.
b. Nhiễm papillomavirus (HPV): HPV là một bệnh truyền qua đường tình dục làm tăng nguy cơ ung thư, bao gồm cả ung thư âm hộ và ung thư cổ tử cung. Tuy có nhiều bạn trẻ khi quan hệ tình dục bị nhiễm HPV, nhưng đa số trường hợp nhiễm trùng tự thoái lui. Một số trường hợp, nhiễm HPVgây ra thay đổi tế bào và làm tăng nguy cơ ung thư trong tương lai.
c. Hút thuốc: Hút thuốc lá làm tăng nguy cơ ung thư âm hộ.
d. Nhiễm virus suy giảm miễn dịch ở người (HIV): HIV trong cơ thể làm suy yếu hệ thống miễn dịch dẫn tới dễ bị nhiễm HPV, do đó làm tăng nguy cơ ung thư âm hộ.
e. Có bệnh sử với sang thương dạng tiền ung thư âm hộ: Tân sinh trong biểu mô (intraepithelial neoplasia) âm hộ là một dạng tiền ung thư sẽ làm tăng nguy cơ ung thư âm hộ sau này. Đa số phụ nữ với tân trong biểu mô âm hộ không phát triển ung thư, nhưng một số ít bị tiến triển thành ung thư âm hộ xâm lấn. 
f. Thay đổi trạng thái da ảnh hưởng đến vùng âm hộ. Bệnh địa y (Lichen sclerosus) âm hộ làm cho da trở nên mỏng và ngứa, dẫn đến tăng nguy cơ ung thư âm hộ.

4. Chẩn đoán

a. Khám âm hộ. Bác sĩ có thể thăm khám âm hộ để tìm dấu hiệu bất thường. Trong lúc soi cổ tử cung, bác sĩ sử dụng kính phóng đại để kiểm tra và ghi nhận các khu vực bất thường của âm hộ.
b. Sinh thiết mẫu mô. Bác sĩ sẽ lấy mẫu mô để xác định vùng da nghi ngờ ung thư âm hộ, 

Nếu đã chẩn đoán xác định là ung thư âm hộ, bác sĩ sẽ xác định kích thước và phân giai đoạn của ung thư dựa vào:
- Kiểm tra mức độ xâm nhiễm tới vùng xương chậu. 
- Chẩn đoán hình ảnh.  Sử dụng X-quang, chụp cắt lớp vi tính (CT) và chụp cộng hưởng từ (MRI) ngực hoặc bụng để xác định ung thư có lan tới những vùng đó hay không.

a. Giai đoạn I. Khi khối u nhỏ giới hạn ở âm hộ hoặc vùng da giữa cửa âm đạo và hậu môn (đáy chậu). Ung thư này không lây lan đến hạch bạch huyết hoặc các khu vực khác của cơ thể.
b. Giai đoạn II. Khi khối u đã phát triển tới khu vực lân cận như các phần dưới của âm đạo, niệu đạo và hậu môn.
c. Giai đoạn III. Ung thư đã lan đến hạch bạch huyết.
d. Giai đoạn IVA. Ung thư đã lan đến các hạch bạch huyết, hoặc là đã lây lan sang các phần trên của niệu đạo hoặc âm đạo, hoặc là đã lây lan đến trực tràng, bàng quang hoặc xương chậu.
e. Giai đoạn IVB. Ung thư đã lan (di căn) tới các phần xa của cơ thể.

5. Phương pháp điều trị

Mức độ diều trị phối hợp (Phẫu – Xạ -  Hóa)  phụ thuộc vào loại và giai đoạn của ung thư âm hộ; sức khỏe và đặc điểm riêng của từng cá nhân. 

a. Phẫu thuật. Nếu ung thư đã lan tràn ra ngoài âm hộ và liên quan đến các cơ quan kế cận, bác sĩ khuyên nên cắt rộng âm hộ và các cơ quan có liên quan. Tùy thuộc vào nơi ung thư đã xâm nhiễm, phẫu thuật có thể loại bỏ đại tràng thấp, trực tràng, bàng quang, cổ tử cung, tử cung, âm đạo, buồng trứng và các hạch bạch huyết liên quan.
b. Xạ trị sử dụng năng lượng cao để tiêu diệt tế bào ung thư. Xạ trị đôi khi được dùng để thu nhỏ ung thư âm hộ lớn, làm cho nhiều khả năng phẫu thuật thành công. Tia xạ khi kết hợp với hóa trị liệu, có thể làm cho tế bào ung thư nhạy hơn với xạ trị. Nếu tế bào ung thư được phát hiện trong các hạch bạch huyết, nên xạ trị cho khu vực xung quanh và hạch bạch huyết để diệt bất kỳ tế bào ung thư có thể còn lại sau khi phẫu thuật.
c. Hóa trị. Đối với phụ nữ mắc bệnh ung thư âm hộ muộn đã lan rộng đến các khu vực khác của cơ thể, hóa trị có thể là một lựa chọn. Đôi khi hóa trị liệu được kết hợp với xạ trị để thu nhỏ ung thư âm hộ lớn, làm cho nhiều khả năng được phẫu thuật thành công.
d. Theo dõi sau điều trị. Sau khi hoàn tất điều trị ung thư âm hộ, nên định kỳ theo dõi để tìm sự tái phát ung thư. Ngay cả sau khi điều trị thành công, ung thư âm hộ có thể trở lại. Nên tái khám hai lần mỗi năm trong năm năm đầu tiên sau khi điều trị ung thư âm hộ.
Hình 5: Phẫu thuật 1 trường hợp ung thư âm hộ 

 
6. Phòng chống

Để giảm nguy cơ ung thư âm hộ, cần giảm nguy cơ các bệnh qua đường tình dục như HPV và HIV:
a. Giới hạn số bạn tình. Càng nhiều bạn tình, càng tăng nguy cơ tiếp xúc với HPV.
b. Sử dụng bao cao su mỗi lần quan hệ tình dục. Bao cao su có thể bảo vệ khỏi lây nhiễm HIV. Bao cao su có thể giảm nguy cơ nhiễm HPV, nhưng bảo vệ không hoàn toàn tuyệt đối.
c. Chủng ngừa HPV. Bé gái và phụ nữ trẻ cần được tư vấn việc chủng ngừa HPV để bảo vệ chống lại các chủng virus HPV được cho là gây ra các trường hợp ung thư âm hộ.
d. Khám phụ khoa định kì đều đặn hoặc ngay khi có triệu chứng bất thường.

Tài liệu tham khảo
a. Mayo Clinic in Minnesota, tải từ http://www.mayoclinic.org/patient-visitor-guide/minnesota

Tác giả

PGS.TS. Võ Minh Tuấn
Giảng viên Đại học Y Dược TP. HCM
Bác sĩ Bệnh viện Phụ sản Từ Dũ, TP. HCM


Viết bình luận

Bình luận (0)


THÔNG TIN KHÁC:

Bác sĩ Trần Ngọc Linh: Độ tuổi tiêm vắc xin ngừa vi rút HPV lý tưởng nhất là 9-16 tuổi

12:12 | 31/12/2018

Trưởng bộ môn ung thư, Đại học Y dược TP HCM cho biết, HPV là loại virus phổ biến đến nỗi phần lớn đàn ông và phụ nữ từng quan hệ tình dục sẽ nhiễm vào một thời điểm nào đó trong đời.

HPV VÀ CÁC BỆNH LIÊN QUAN

12:12 | 31/12/2018

HPV lan truyền qua tình dục đường miệng. Chúng ta không biết hết sự thật về những điều xảy ra nếu một người nhiễm HPV thông qua tình dục đường miệng. Việc HPV lan truyền dễ dàng hơn từ miệng của người nhiễm bệnh đến bộ phận sinh dục của đối tác, hoặc ngược lại thì cũng không rõ ràng. Chúng ta biết rằng HPV có liên quan tới các bệnh ở miệng, phổi và đường tiêu hóa.

Mối liên quan giữa HPV và ung thư cổ tử cung

17:12 | 27/12/2018

Chủng HPV phổ biến nhất gây ung thư cổ tử cung là HPV 16 và HPV18, được tìm thấy trong 70% của tất cả các trường hợp UTCTC. Các chủng có nguy cơ thấp là HPV6 và HPV11, tuy không có liên quan đến bệnh ung thư, nhưng gây ra mụn cóc sinh dục...